تحقیق و گردآوری : مهندس علیرضا چشم جهان

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بندر آستارا، شـیوع بـیماری کـرونـا بـا وجـود آنـکه تـمام مـراکـز جـمعیتی کـشور پـهناور و پـرجـمعیت چـین را حـداقـل در ظـاهـر درگـیر خـود نـکرد، لـیکن بـه دلـیل اعـمال ضـوابـط شـدیـد فـاصـله گـذاری اجـتماعـی و تـعطیلی بـسیاری از کـارخـانـجات و مـراکـز صـنعتی و تـجاری، تـولـید و فـروش مـحصولت ایـن کـشور کـاهـش یافت.

• بــا وجــود ایــنکه چــین از شــیب بحــرانــی شــیوع بــیماری کــرونــا خــلصــی یــافــته و زنــجیره تــامــین کــالا درآن جــاری شــده، لــیکن بــه دلــیل تــداوم درگــیری ســایــر کــشورهــا بــا بحــران شــیوع کـرونـا، کـاهـش حجـم سـفارشـات جـدیـد کـشورهـای مـختلف بـه چـین هـمچنان بـر رونـد تـولـید درآن کشور آثار کاهنده دارد.

• اکـثر کـشورهـای گـرفـتار کـرونـا، حـوزه تـولـید و مـعامـلت تـجاری خـود را بـه طـور خـاص در حــوزه فــرآورده هــای خــوراکــی، کــالهــای پــزشــکی و بهــداشــتی مــتمرکــز نــموده انــد و واردات سـایـر اقـلام را بـه حـالـت تعلیق یـا تـعطیل درآورده انـد کـه ایـن مـوضـوع بـه افـت شـدیـد صـادرات و واردات مـواد خـام و اولـیه، کـالهـای نـیم سـاخـته و سـاخـته شـده، خـودرو و قـطعات یـدکـی و لاسـتیک و پـلاسـتیک، کـالاهـای سـاخـتمانـی پـروژه ای، الـبسه، کـالهـای لـوکـس، فـولاد، نـفت و فرآورده های نفتی و پتروشیمی… شده است.

مارسک لاین

• بــا کــاهــش مــعامــلات بــین الـمـللی و تــقلیل واردات، صــادرات و تــرانــزیــت فــیمابــین کــشورهــا،حجـم تـقاضـا بـرای حـمل کـاهـش یـافـته و نـاوگـان هـای تـجاری فـعال در دریـا بـا مـقدار کـمتری از
کــال در حــرکــت هســتند و خــیلی از ســفرهــای از قــبل بــرنــامــه ریــزی شــده آنــان نــیز کنســل شــده است.

• ســرعــت افــت در حــوزه حــمل و نــقل بیشــتر از تــاثــیرات نــاشــی از بحــران اقــتصادی در ســال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ برآورد می شود.

• بـروز آثـار و تـبعات ایـن بحـران را مـی تـوان در افـزایـش تـعداد کشـتیهای مـعطل در لـنگرگـاهـها بـرای یـافـت و جـمع شـدن بـار، تـعویق تـحویـل دهـی کشـتیهای جـدیـد، لـغو سـفارشـات جـدیـد، سـاخـت کشـتیها، کـاهـش و تعلیق سـاخـت کـانـتینرهـای جـدیـد، کـاهـش قـیمت کشـتیها و تـقلیل نـــرخ اجـــاره آنـــها، لـــغو قـــراردادهـــای اجـــاره کشـــتیها و کـــانـــتینرهـــا، ســـرعـــت یـــافـــت اســـکراب کشتیهای قدیمی و … ملاحظه کرد.

• ایــن کــاهــش تــقاضــا بــرای حــمل دریــایــی کــالهــا بــه تــغییر مــسیر کشــتیها نــیز منجــر شــده و اغــلب خــطوط کشــتیرانــی در تــلش هســتند تــا در صــورت امــکان بــا افــزایــش تــردد در تــعداد بیشـتری از بـنادر در هـر مـسیر، بـه افـزایـش ضـریـب اشـغال ظـرفـیت کشـتیهایـشان کـمک کـنند. ایـن رویـه بـر مـدت سـیر کشـتیها بـرای رسـانـدن محـمولتـشان بـه مـقاصـد مخـلف تـاثـیر گـذاشـته است.
• بـا افـزایـش مـدت انـتظار محـمولت بـرای انـجام حـمل دریـایـی، یـاردهـا و انـبارهـای بـنادر بـا ازدحــام کــال و کــانــتینرهــای مــنتظر بــرای تــخصیصکشــتی از ســوی خــطوط کشــتیرانــی بــه دلـیل کـافـی نـبودن حجـم بـارهـا بـرای حـرکـت اقـتصادی کشـتیها روبـرو هسـتند. ایـن مـوضـوع شامل بنادر ترانشیپی نیز هست.

• کــاهــش تــقاضــا بــرای حــمل بــار و افــزایــش عــرضــه بــه دلــیل ظــرفــیت آزاد بــر روی کشــتیها و هــمچنین کشــتیهای بــیکار و نــیز کــاهــش قــیمت ســوخــت و تــقلیل هــزیــنه اجــاره کشــتیها، بــه تـدریـج مـمکن اسـت بـه تـقلیل نسـبی کـرایـه هـای حـمل دریـایـی بـیانـجامـد هـرچـند کـه تـاکـنون خــطوط و شــرکــتهای کشــتیرانــی در تــلشــند تــا بــا بــال نگهــداشــت ســطح قــیمت کــرایــه هــای حمل، خود را از ضرر و زیان ناشی از کاهش ترافیک حمل دریایی در امان نگه دارند.
• مـــوضـــوعـــات فـــوق مـــمکن اســـت تـــعدادی از خـــطوط کشـــتیرانـــی بـــزرگ و کـــوچـــک دنـــیا و نـمایـندگـان ایـشان را بـه دلـیل عـدم مـوازنـه درآمـد و هـزیـنه و حجـم دیـون و اسـتقراضـی کـه دارنـد در معرضورشکستگی و زوال قرار دهد.

مارسک لاین

• بـیکار شـدن کشـتیها بـه بـیکاری خـدمـه و کـارکـنان کشـتیها انـجامـیده و ایـن جـمعیت بـالـغ بـر ۲ مــیلیون نــفری در ســراســر دنــیا بــا چــالــش روبــرو شــده انــد. ایــن بــیکاری و تــبعات کــاهــش سطح اشتغال، به امنیت این صنفی و ثبات اجتماعی کشورها لطمه وارد میسازد.
• بــا تــقلیل تــقاضــا بــرای انــرژی در جــهان، بــعضی از کــشورهــا واردات نــفت و فــرآورده هــای نـــفتی و بـــرخـــی کـــالهـــای پـــایـــه صـــنعتی بـــا قـــیمت ارزان را افـــزایـــش داده انـــد تـــا در دوران پـساکـرونـا از ایـن ذخـیره بـرای تـقویـت مـزیـتهای رقـابـتی مـحصولت و خـدمـاتـشان اسـتفاده کنند.

• هـراس از تـداوم کـرونـا و نـیاز بـه تـامـین مـایـحتاج خـوراکـی جـوامـع بشـری، بـعضی از کـشورهـا را بـه ذخـیره گـیری کـالهـای اسـاسـی و اقـلم ضـروری اسـتراتـژیـک وا داشـته و از ایـن بـابـت بـازار حـمل ایـنگونـه کـالهـا از طـریق دریـا و کشـتیهای فـله بـر و جـنرال کـارگـو مـمکن اسـت بـا جـهش روبـرو شـود. کـشورهـایـی کـه امـکان ذخـیره سـازی کـالهـای اسـاسـی، غـلت و حـبوبـات، بـرنـج، خـوراک دام و طـیور را در انـبارهـای خـود (بـنادر و پـسکرانـه هـا) دارنـد، سـعی بـر اسـتفاده حـداکـثری از ظـرفـیتهایـشان در ایـــن رابـــطه دارنـــد. در هـــمین حـــال تـــعدادی از کـــشورهـــای عـــمده تـــولـــید کـــننده و صـــادر کـــننده مـــواد غـذایـی حـالـت انـقباضـی بـه خـود گـرفـته انـد و بـرخـی از آنـها دسـتورالـعملهایـی بـرای عـدم صـادرات بــرخــی اقــلم مــهم خــوراکــی صــادر کــرده انــد. (مــانــند دولــت هــند کــه صــادرات بــرنــج را فــعل مــتوقــف ساخته است.)

• وقـــایـــع اخـــیر، ســـطح بهـــداشـــت فـــردی و اجـــتماعـــی را در جـــوامـــع تـــغییر داده و ایـــن تـــغییر نـگرش بـاعـث افـزایـش نـیاز بـه کـالهـای بهـداشـتی و پـزشـکی بـین کـشورهـای مـختلف حـتی در دوران پـسا کـرونـا خـواهـد شـد کـه یـک بـازار جـدیـد دربـخشهای حـمل و نـقل هـوایـی و دریـایـی محسوب می گردد.

• بــنادر و خــطوط کشــتیرانــی و اجــاره دهــندگــان کشــتیها نــاچــار خــواهــند بود اقدامات جدی برای توسعه سطح بهداشت فردی و اجتماعی کارکنان خـود بـه اجـرا در آورده و در دوران پـسا کـرونـا نـیز آنـرا ادامـه دهـند و خـود را بـه تـجهیزات و امـکانـات بیشـتری بـرای مـراقـبتهای ویـزه پـزشـکی، خـدمـات کلینیکی و امکانات امداد و نجات مجهز نمایند.

• ضــــرورت پــــاکــــسازی و ضــــدعــــفونــــی تــــجهیزات، کــــانــــتینرهــــا، محــــلهای نگهــداری کــالهــا، دفــاتــر و ســاخــتمانــها و انــبارهــا و وســایــل حــمل و نــقل شـاخـه هـای جـدیـدی را بـرای ارائـه ایـن خـدمـات ایـجاد و تـقاضـاهـای گسـترده ای را پـدیـد مـی آورد کـه در بـنادر مـی تـوانـد بـه ایـجاد مـراکـز و ایسـتگاه هـای ضـدعـفونـی و شسـتشوی کـانـتینرهـا و تـجهیزات و و وسـایـل حـمل و نـقلی بیانجامد.

• مــــبارزه مــــلوانــــان و خــــدمــــه کشــــتیها در نــــاوگــــان نــــظامــــی و تــــجاری و مــسافــری بــا بــیماری کــرونــا، بــر اهــمیت مــوضــوع رســیدگــی بــه ایــشان در شــرایــط اضــطراری مــی افــزایــد. ایــن مــوضــوع حــتی مــمکن اســت بــه تــغییر سـاخـتار و نـقشه کشـتیهای جـدیـد در جهـت تـقلیل تـعداد خـدمـه و هـمچنین افـزایـش امـکانـات بهـداشـتی و مـراقـبتی در داخـل کشـتیها گـردد و نـیاز آنـها را بــــه انــــواع وســــایــــل کــــمکهای اولــــیه، بهــــداشــــتی، ضــــدعــــفونــــی و انــــواع تــنظیفات در هــنگام تــهیه مــایــحتاج کشــتیها در بــنادر مــختلف بــیافــزایــد و کسـب و کـارهـای جـدیـدی را ایـجاد کـند. از سـویـی مـمکن اسـت در دوران پـسا کـرونـا ضـوابـط سـختگیرانـه فـعلی در مـورد کـنترل سـلمـت، تـعویـض کـرو و تـــردد خـــدمـــه کشـــتیها در بـــنادر و شهـــرهـــای بـــندری ادامـــه یـــابـــد و کســـب و کارهایی را تحت الشعاع خود قرار دهد.

• بــــه دلــــیل افــــت صــــادرات، بــــر تــــعداد کــــانــــتینرهــــای خــــالــــی مــــنتظر بــــرای اســتافــینگ کــالهــا در بــنادر و پــایــانــه هــای بــندری افــزوده شــده و ازدحــام زیـادی در دپـوهـا قـابـل پـیش بـینی اسـت و خـطوط کشـتیرانـی و شـرکـتهای بهــره بــردار کــانــتینرهــا بــا افــزایــش هــزیــنه انــبارداری و بــرخــی از آنــها بــا ازدیـاد هـزیـنه اجـاره کـانـتینرهـا بـدون آنـکه عـوایـدی بـرای آنـها داشـته بـاشـد، روبرو می شوند.

APM Terminals Portsmouth Virginia, the largest privately owned terminal in North America

• بــه دلــیل مــشکلت ارســال و دریــافــت اســناد پســتی و تــعطیلی بــانــکها بــه دلـیل قـرنـطینه سـرلسـری در کـشورهـای مـختلف، مـوضـوع مـبادلـه اسـناد بـا چـالـشی جـدی روبـرو و امـکان پهـلودهـی بـعضی از کشـتیهای حـامـل بـار و یـا تـرخـیص کـالهـا بـرای گـیرنـدگـان محـمولت پـدیـد نـیامـده کـه زیـان سـنگینی را از بـابـت هـزیـنه هـای دمـوراژ کشـتیها و یـا هـزیـنه هـای انـبارداری و حق تـــوقـــف (دیـــرکـــرد عـــودت) کـــانـــتینرهـــا پـــدیـــد آورده اســـت. از ایـــنرو بـــرخـــی صـاحـبان کـال تـمایـلی بـرای ارسـال محـمولتـشان بـه مـقاصـد بـنادری کـه در آنها شرایط قرنطینه سراسری حاکم است، ندارند.

• مـوضـوع فـوق بـاعـث شـده بـعضی از کـشورهـای تـوسـعه یـافـته و مـمالـک در حــال تــوســعه در بــنادر و گــمرکــات خــود روال تــرخــیص کــالهــا را تــا حــد امـکان تـغییر داده و تـمهیداتـی را مـبتنی بـر اسـتناد بـر اسـناد الـکترونـیکی فـــراتـــر از آنـــچه تـــا پـــیش از ایـــن بـــوده، بـــنا نـــهند و بـــه تـــرخـــیص و خـــروج محــمولت از بــنادر و پــایــانــه هــای بــندری و لجســتیکی کــمک نــمایــند. ایــن فرایندهای بهبود یافته در دوران پساکرونا نیز تثبیت خواهند شد.

 

• وقـوع تـحولت اخـیر بـاعـث شـده تـا خـیلی از مجـموعـه هـا فـرا بـگیرنـد تـا چــگونــه بــا حــداقــل نــیروی انــسانــی فــعالــیتهایــشان را بــا کــمتریــن ضــایــعات ادامـــه بـــدهـــند. ایـــن حـــقیقت در دوران پـــسا کـــرونـــا بـــه بـــازنـــگری اســـاســـی شــرکــتها، ســازمــانــها و نــهادهــای مــختلف در مــورد چــارتــهای ســازمــانــی و میزان وابستگی آنها به تعداد نیروی انسانی می انجامد.

• بـه کـارگـیری شـیوه دورکـاری در اکـثر بـخشها و بـه ویـژه در حـوزه سـتادی حــمل و نــقل و کشــتیرانــی و خــدمــات بــندری، بــه ادامــه ایــن شــیوه در دوران پــساکــرونــا نــیز منجــر مــی شــود و از هــزیــنه شــرکــتها بــرای تــامــین دفــاتــر عـریـض و طـویـل بـرای حـضور هـمزمـان تـعداد زیـادی از پـرسـنل در محـل کـار،میکاهد.

• حـتی پـیش از شـیوع کـرونـا، اسـتفاده از ربـات هـا و سیسـتمهای مـکانـیزه بــه جــای انــسان در بــسیاری از مجــموعــه هــای عــملیاتــی در بــنادر، پــایــانــه هــای بــندری، مــراکــز لجســتیکی و کــانــونــهای ایــجاد ارزش افــزوده در حــال شــکل گــیری بــود کــه بــه نــظر مــیرســد در دوران پــساکــرونــا شــدت و ســرعــت بیشتری پیدا کند.

• در طــول دوره شــیوع کــرونــا و هــمچین دوران پــساکــرونــا، بــازار کــمکهای اهـدایـی کـشورهـا بـه سـایـر کـشورهـا داغ شـده و داغ خـواهـد مـانـد و اگـرچـه در حـال حـاضـر بیشـتر ایـنگونـه کـمکها از طـریق حـمل و نـقل هـوایـی صـورت مـیگیرد امـا بـه تـدریـج بـا فـروکـش کـردن زبـانـه هـای ایـن بحـران، حـمل و نـقل دریـایـی و بـنادر و شـبکه هـای ریـلی و جـاده ای کـشورهـای مـختلف نـیز از آن بهره مند خواهند شد.

• مــتخصصان بــین الــللی ســه ســناریــو بــرای تحــلیل مــدت تــداوم تــاثــیرات شـیوع بـیماری کـرونـا در نـظر دارنـد کـه تـفاوت آنـها عـمدتـا از لـحاظ تـاریـخ خــروج از تــاثــیرات شــدیــد و مخــرب ایــن بحــران قــابــل تــوصــیف اســت کــه بــر اســاس دوره هــای ســه مــاهــه، دوره شــشماهــه و دوره یــکسالــه قــابــل جــمع بــندی اســت کــه اجــماع بیشــتر کــارشــناســان بــر دوره شــشماهــه و تــاپــایــان سپتامبر ۲۰۲۰ است.

• بـروز و شـیوع کـرونـا بـا هـمه ابـعاد و جـوانـب آزار دهـنده اش، آثـار مـثبتی بـــر مـــحیط زیســـت و کـــاهـــش تـــولـــید آلیـــنده هـــا حـــتی فـــراتـــر از انـــتظارات اجلس تغییرات اقلیمی پاریس، گذاشته است!

• بــا تــمام ایــن اوصــاف بــه دنــبال چــین کــه خــروج خــود از بحــران را اعــلم کـــرده و شـــرایـــط عـــادی زنـــدگـــی در آن در حـــال شـــکل گـــیری اســـت، هـــند نـــیز احـتمال تـا چـند هـفته دیـگر از قـرنـطینه سـراسـری خـارج مـی شـود. امـارات متحـده عـربـی نـیز تـا دو هـفته دیـگر امـیدوار اسـت تـا بـه قـرنـطینه سـراسـری خــاتــمه دهــد. روســیه و قــزاقســتان و تــرکــیه و تــعداد از کــشورهــای آســیایــی نـیز کـه از چـالـشهای نـاشـی از شـیوع بـیماری کـرونـا در امـان مـاتـده انـد، بـه تــدریــج و در یــک افق هــای زمــانــی کــوتــاه و مــیان مــدت در حــال آمــاده شــدن بـرای از سـرگـیری مـراودات تـجاری بـا سـایـر کـشورهـا خـواهـند شـد و الـبته آغـاز فـعالـیت اقـتصادی ایـن کـشورهـا بـا وجـود تحـریـمهای گسـترده فـعلی بـر عــلیه ایــران، مــی تــوانــد روزنــه ای از امــید را بــرای تــداوم فــعالــیت جــامــعه بندری و دریایی کشور باز نگه دارد.

منابع:
Maritime Strategies International
Sea Intelligence
Drewry
Lloyd’s Loading List